Thử nghiệm & Thất bại – Bài viết cuả Roy Deki

Discussion in 'Bài viết tham khảo' started by dtnguyen62, Sep 18, 2008.

  1. dtnguyen62

    dtnguyen62 SAC Samurai

    Lại một bài viết chia sẻ kinh nghiệm rất lý thú cuả Roy Deki, một cao thủ thuỷ sinh xứ Mẽo, mời các bạn xem qua:


    Tôi bắt đầu chơi thuỷ sinh cách nay 5 năm. Cũng giống nhiều bạn, cái hồ đầu tiên mà tôi nhìn thấy, lại là một trong những hồ thuỷ sinh cuả Takashi Amano, và nó là niềm cảm hứng để tôi nghĩ đến việc thiết kế 1 hồ thuỷ sinh. Tôi liền nhào ngay ra nhà sách tìm mua sách do ông viết và đã vớ được cuốn “Nature Aquarium” Vol.#1. Tôi cũng chả chờ về được đến nhà mà mở ra xem ngấu nghiến ngay để học xem làm thế nào để thiết kế được cho mình mấy cái hồ thuỷ sinh “độc như thịt vịt” đó.

    [​IMG]

    Lúc đó, tôi có một cái hồ 46 gallons (174litres)với mặt kính trước cong hình cánh cung. Bụng bảo dạ, phen này sẽ biến nó thành một cái hồ thuỷ sinh đầu tay thiệt là tuyệt chiêu. Tôi lướt mạng internet hàng giờ và học hỏi được khá nhiều về thú tiêu khiển này. Tôi tìm được rất nhiều lời khuyên bổ ích trên ấy, nhưng tựu trung toàn nói về những trang thiết bị cần thiết để có được một cái hồ thuỷ sinh ngon lành. Khi ấy, với niềm hào hứng cực độ, tôi tiến hành mua sắm hệ thống đèn, CO2 và cây thuỷ sinh.

    Tìm hiểu và biết được rằng sẽ cần rất nhiều ánh sáng cho hồ, tôi mua 2 bộ đèn compact dành cho hồ thuỷ sinh nước ngọt cuả hãng Coralife, mỗi bộ có công xuất 130 watts. Tôi cũng chơi luôn một bộ bình khí nén CO2 có van tự động, và sỏi nền Onyx. Về cây thuỷ sinh thì tôi đặt một mớ hàng từ đại lý cuả đại lý Arizona Aquatic Plant. Tôi chạy ngược chạy xuôi, tâm trạng thì nôn nóng để làm sao lẹ lẹ làm được cho mình một cái hồ thuỷ sinh.

    Mọi việc diễn ra êm xuôi trong tuần đầu tiên và tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc, vô cùng sướng ! Sau đó, vài cây trong hồ bắt đầu rữa và chết dần. Tôi chỉ nghĩ rằng “hình như thì là mà” mình làm sai điều gì đó, mà không hề biết rằng đa số cây thuỷ sinh tôi mua đã được trồng cạn ở vườn ươm. Thế là tôi hì hục kiếm mua phân bón cho cái mớ cây èo uột cuả mình, và đã tìm được một loại phân bón tổng hợp theo kiểu “kính thưa các loại phân trong một” (“all in one”) và nghĩ bụng thiệt là tiện lợi ! Thế là mua và xài liền theo liều lượng đã được hướng dẫn.

    Tôi chắc là các bạn cũng đoán được là câu chuyện sẽ đi về đâu. Đúng thế, kính thưa các loại rêu hại bùng phát một cách kinh hoàng, khủng khiếp ! Tất cả các loại rêu hại mà con người biết đến và cả những loại chưa ai biết đều xuất hiện cả ! Phải mất đến cả năm mới tái lập cân bằng cho cái hồ khốn khổ đó mà cuối cùng tôi cũng chả hiểu mình đã làm những gì, dù đã tốn công tra cứu trên internet. Thật là hoài công !

    Để xử lý đám rêu hại trong hồ, tôi chơi đủ kiểu, trùm mền, oxy già, chia cách khoảng thời gian chiếu sáng, thậm chí xục CO2 nhiều tới mức cá, tép ngáp ngáp hết. Nhiều lúc nản chỉ muốn buông luôn, nhưng may mà chưa bỏ cuộc. Cuối cùng thì cũng tìm lại được sự cân bằng cho môi trường hồ, và tôi đã học được rất nhiều từ cái hồ đầu tay này.

    Cái “sự vụ việc” học hỏi này phải theo trình tự đàng hoàng và không nên “bê nguyên xi” theo lời khuyên cuả những người khác. Đúng vậy, có rất nhiều chỉ dẫn rất hay, rất ư là vi diệu cuả các cao thủ nhiều kinh nghiệm trong nghề chơi mà bạn có thể học hỏi. Những lời khuyên cuả tôi cho bạn được đúc kết từ những trải nghiệm, những thử nghiệm và thất bại đầu tay. Phải luôn nhớ rằng một điều nào đó có thể phù hợp, và áp dụng được với người này, nhưng chưa chắc là đã áp dụng được cho bạn. Để thành công trong thú chơi thuỷ sinh, chả có phương cách nào là tuyệt đối đúng hay sai cả. Quan trọng là làm sao tìm ra cách thích hợp cho mình, và cứ thế mà làm.

    Hệ thống lọc

    Đối với tôi, đây là chủ đề rất ư là quan trọng, vậy mà hình như chúng ta thường hay xem nhẹ và bỏ qua mỗi khi bàn luận với nhau về đủ mọi thứ trên đời về thuỷ sinh.
    Dưạ vào hệ thống lọc, ta sẽ phân định được là hồ thuỷ sinh cuả ta sẽ cần có hệ thống ánh sáng yếu hay mạnh. Ánh sáng càng mạnh, càng đòi hỏi một hệ thống lọc sinh học mạnh hơn, tốt hơn (tương ứng) để cân bằng hệ sinh thái cuả hồ.

    [​IMG]

    Nó cũng giúp cho quá trình chuyển hoá ban đầu (break-in) cuả hồ khi mới vửa set up được nhanh và tốt hơn. Tôi nhận thấy rằng, hồ cũ làm lại lần sau bao giờ cũng ổn hơn, ít gặp vấn đề hơn lần đầu set up là nhờ hệ thống lọc đã hườn với hệ vi sinh ổn định. Vì vậy, nên bổ sung vi sinh mỗi khi thay nước.

    Chiều cao hồ

    Đối với tay mơ, nên bắt đầu chơi thuỷ sinh với chiều cao thành hồ thấp thôi. Vì lúc trước tôi xài cái hồ kính trước cong, có dung tích 46 gallons (174litres), chiều cao thành hồ là 21 inches (53.34 cm), n ê n tôi cần phải có nhiều đèn hơn cho các loại cây tiền cảnh như Glossostigma elatinoides - Trân Châu Nhật.

    Ánh sáng

    Thành tố then chốt này có liên quan mật thiết đến chiều cao cuả hồ như bóng với hình vậy. Như ta đã bàn ở trên, với thành hồ thấp ta có thể yên tâm với hệ thống sáng yếu. Chính yếu tố này sẽ giúp ta thành công hơn và bớt oải. Sau nhiều năm, tôi nhận ra rằng những loại cây cần ánh sáng mạnh vẫn phát triển được trong điều kiện ánh sáng yếu hơn nhiều, nhưng chúng sẽ phát triển chậm hơn rất nhiều và hình thái có thể hơi khác chút.

    [​IMG]

    Khi bàn đến nhiệt độ màu cuả bóng đèn, tôi thích xài phối hợp giữa bóng 6700k và bóng 10000k. Vì tôi không dùng bóng công xuất cao, nên những bóng 10000k sẽ giúp cây đỏ hơn mà không phải tốn thêm điện năng.

    Loại đèn mà tôi khoái xài là bộ bóng đôi Corallife Freshwater T-5 Aqualight, có đủ các cỡ 24”, 30”, 36” và 48” (60cm ~ 120cm). Chúng là bóng T-5 bình thường nhưng bền hơn các loại T-5 công xuất cao. Hơn nữa có đủ loại bóng có nhiệt độ màu khác nhau từ 6700k đến nhiệt độ màu cao nhất luôn cho ta dùng và chúng giúp cây đỏ đỏ lói luôn với chi phí rất hợp lý. Khi thay bóng cũng rẻ.

    Tôi đã từng thành công rực rỡ khi sử dụng mấy loại đèn này cho cái hồ 60 gallons (227litres) có chiều cao thấp với kích thước 48” x 16” x 16” (120cm x 40cm x 40cm). Hồ này có tổng cộng 168 watts ánh sáng tương đương với 2.8 watts/gallon (0.74 watt/Litre). Vậy mà, chỉ với nhiêu đó mà đám Hemianthus callitrichoides (Trân châu Cuba) mọc bò dí sát nền, còn đám Ludwigia arcuata (Diệp tài hồng lá kim) thì lại đỏ chét.

    [​IMG]

    Phân bón

    Tôi đã thử nhiều loại phân bón với liều lượng, tần xuất khác nhau. Và kết quả khả dĩ đến với tôi lại từ cái kiểu bổ sung phân bón không theo quy luật nhất định nào cả. Khi dùng phân nhét hay phân nước, tôi không theo một liều lượng, chu kỳ hay lịch nhất định nào. Chỉ có một điều tôi luôn tuân theo một cách cẩn thận trong thời kỳ đầu cuả bất kỳ bố cục mới nào là chỉ bổ sung dinh dưỡng vi lượng và potassium trong khoảng 2-3 tháng đầu, và cũng không đều đặn. Tôi chỉ theo dõi thường xuyên và bổ sung phân bón theo sự cảm nhận về cây cối trong hồ. Khi nào thấy có dấu hiệu suy kiệt cuả cây, như những vết thủng trên lá, tái màu, bạc màu, chậm lớn, tôi sẽ bổ sung dinh dưỡng. Có lẽ không phải ai cũng áp dụng kỹ thuật này được, nhưng kiểu này có vẻ hạp với tôi.

    Độp quá nhiều dinh dưỡng cho hồ chỉ gây rối, bất ổn cho hệ sinh thái cuả nó mà thôi, nhất là nếu cây cối không đủ nhiều và không đủ khoẻ để hấp thu, chuyển hoá hết dinh dưỡng. Trong vài trường hợp thì hồ bị tảo hại bùng phát vì không phải ai cũng duy trì việc bổ sung phân bón đều đặn.

    Sự ổn định là yếu tố then chốt đối với vấn đề dinh dưỡng cho cây. Nếu hệ sinh thái trong hồ cuả bạn đã thích nghi với một hàm lượng dinh dưỡng nào đó trong môi trường rồi, thì bạn phải tiếp tục giữ ở mức đó để duy trì sự cân bằng. Tôi chả phải là một nhà khoa học, cũng chả bao giờ cảm thấy có nhu cầu trở thành “chiên gia” về thuỷ sinh khi tìm đến với thú tiêu khiển này. Mặc dù có vài cao thủ thuỷ sinh nổi tiếng với kiến thức uyên bác ở bậc Đại Học sẽ có ý kiến bất đồng, nhưng với tôi thì việc bổ sung dinh dưỡng cho hồ thuỷ sinh dựa trên cảm nhận cuả chính mình mới thật sự hiệu quả. Chính kỹ thuật này cho phép tôi đi du lịch dài ngày mà chả phải lăn tăn gì về mấy cái hồ cuả mình. Chúng đã được huấn luyện để tự thích nghi theo kiểu “Tự sản - Tự tiêu”, vì vậy, tôi tin rằng mình đã tạo được sự cân bằng thật sự cho những hệ sinh thái bé con cuả mình. Nhưng phải nhớ là cái kỹ thuật này sẽ không hiệu quả đối với những hồ có hệ thống ánh sáng mạnh. Vì khi ánh sáng càng mạnh, cây cuả bạn sẽ phát triển càng nhanh và cần nhiều dinh dưỡng hơn (hậu quả là hệ sinh thái không thể tự cân bằng theo kiểu “Tự sản – Tự tiêu”).

    Giảm tức là tăng – Ít tức là nhiều

    Tôi cũng thích kiểu hồ thuỷ sinh rậm rạp, nhiều cây, tuy nhiên cái hồ rậm rạp, nhiều cây cuả tôi lại khác. Nó không có CO2 và cũng không có hệ thống chiếu sáng mạnh. Thay vào đó, tôi chỉ có 1.86 watt/gallon (khoảng 0.5w/litre) cho một cái hồ thấp. Tôi trồng nhiều loại cây trong cái hồ này với hy vọng biết được thật sự nhu cầu ánh sáng cuả cây thuỷ sinh là bao nhiêu. Cho đến giờ thì chả có cây nào là không phát triển được trong cái hồ đấy. Và cái hồ đấy chỉ có chiều cao là 12” (khoảng 30cm) mà thôi, vậy là tôi nghiệm rằng vấn đề không nằm ở chỗ ta cần công xuất ánh sáng là bao nhiêu watt cho nó, mà là độ sâu cuả cột nước mà ánh sáng cần phải xuyên qua (để đến được với cây thuỷ sinh). Rõ ràng là chiều cao cột nước càng thấp thì mức lumen (độ sáng) xuống đến nền càng cao.

    Ít ánh sáng đi sẽ đồng nghiã với việc thời gian thuỷ cảnh duy trì được vẻ đẹp cuả nó để bạn ngắm sẽ dài hơn. Cũng như mọi người, tôi đã được ngắm rất nhiều hồ có thuỷ cảnh đẹp mê ly mà tôi muốn đặt ngay trong phòng khách cho mọi người trong gia đình và bạn bè cùng ngắm. Thế nhưng, mấy cái hình mà ta ngắm nghiá, chiêm ngưỡng ấy thật ra chỉ là những “khoảnh khắc tuyệt vời” cuả những hồ đấy được ghi lại đúng lúc mà thôi. Thuỷ cảnh luôn thay đổi từng ngày và đòi hỏi rất nhiều công chăm sóc. Sau mỗi lần cắt tiả thì mấy cái hồ cuả chúng ta trông chả còn gì giống với cái “khoảnh khắc tuyệt vời” mà ta đã ghi lại trước đó nữa.

    Với kiểu dùng ít đèn và chỉ bổ sung dinh dưỡng thiết yếu khi cần, bạn sẽ kéo dài được tuổi thọ cho cái “khoảnh khắc tuyệt vời” cuả hồ bạn. Tôi luôn thích hệ sinh thái cân bằng với cây cối phát triển chậm. vài người sẽ nói với bạn là cây cối trong hồ cuả bạn không được căng, nhưng thật lòng thì tôi không đồng ý với nhận định đó. Cây cuả tôi cũng khoẻ, đẹp như cuả họ, không hơn cũng chả kém. Chỉ có điều, tôi không phải cả ngày loay hoay lo chuyện châm phân nước, cắt cắt, tiả tiả, cắm cắm, rồi trị rêu hại như họ. Và cái mà tôi được nữa là cái “khoảnh khắc tuyệt vời” ấy dài hơn 1 chút.

    [​IMG]

    Rất khó cân bằng hệ sinh thái cuả cái hồ 15 gallon (57litres) với 6.2 watts/gallon (1.6 watts/Litre) này. Vì với ánh sáng mạnh, nó đòi hỏi nhiều dinh dưỡng và sự chăm sóc, bảo dưỡng thường xuyên hơn là những hồ có mật độ ánh sáng thấp hơn.

    [​IMG]

    Cái hồ 60 gallons (khoảng 227litres) với chỉ 168 watts (0.74watt/litre) ánh sáng thường cuả bóng T5 lại dễ chăm sóc hơn cái hồ ở trên mặc dù nó có nhiều chủng loại cây hơn.

    Bài do dtnguyen62 sưu tầm từ Internet và biên dịch riêng cho SAC. Yêu cầu không sao chép, trích đăng lại nếu không có sự đồng ý cuả BQT SAC.
     
  2. cuncon

    cuncon cà lơ phất phơ

    Bài Dịch anh Nguyễn hay quá, phong cách tay này rất hợp gu của e...không thích ràng buộc theo quy chuẩn nào cả, chủ yếu là cảm nhận....:16: hihihi Thanks Anh Nguyễn nhiều....
     
  3. namviet

    namviet Junior Member

    Cám ơn anh đã chia sẻ. Bài dịch hay quá!
     
  4. X-max

    X-max thợ thủy sinh

    cám ơn anh đã chia sẻ....thằng em này không bỏ sót bài dịch nào của anh cả.....
     
  5. littlemouse

    littlemouse New Member

    thanks anh nhiều, bài dịch hay quá, chỉ có điều, để kiếm được 1 bộ đèn vừa rẻ vừa phù hợp như trong bài viết thì hơi khó ở Vn nhỉ
     
  6. khanhbinh

    khanhbinh New Member

    hay quá anh Nguyễn ơi.Thanks anh nhiều.
    Em chơi thủy sinh cũng được 2 năm nay,và cách chơi của em cũng giống vậy,điều quan trọng đầu tiên của 1 hồ thùy sinh đúng là 1 cái lọc thật tốt và đến là bộ đèn,các vấn đề khác chỉ dựa vào cảm nhận của mình mà gia giảm,không có công thức nào mà đem áp dụng cho mọi trường hợp.
    Một lần nữa cám ơn anh vì bài dịch này:)
    P/S:cho em hỏi cây hậu cảnh của hồ áp cuối là cây gì thế anh?Hồ này nè:)[​IMG]
     
  7. nôb

    nôb Administrator Staff Member

    Cỏ Nhật đó bạn
     
  8. khanhbinh

    khanhbinh New Member

    thanks anh nôb nhiều:)
     
  9. X-max

    X-max thợ thủy sinh

    đọc đi đọc Lại vẫn thấy rất hay .....:baffle:.....không biết còn tiếp nữa không vậy anh dtnguyen.......:confuse:
    :biggrin:Mai mốt về già chắc mình cũng phải viết một bài về những trải nghiệm về niềm đam mê thủy sinh của mình như vậy quá.....:01:không biết ai dám đọc không ....
     
  10. dickinguyen

    dickinguyen New Member

    Thanks chú!
    Cháu lại học thêm được 1 ít kiến thức.
     
  11. hathaibinh

    hathaibinh Khảo cổ tri tân

    Thanks anh Nguyễn, bài hay quá. Em cũng giống nhu tác giả, đọc thấy đồng cảm," Tẩu Hoả Đạt Ma"
     
  12. tép riu

    tép riu Làm biếng nhứt xứ

    dịch thần sầu quỷ khốc, hay quá, đúng là sư phụ!
     
  13. m0nk3y

    m0nk3y New Member

    cảm ơn aNguyen về bài dịch bổ ích
     
  14. nôb

    nôb Administrator Staff Member

    Ai da, chị Tép hôm nay xuất hiện trở lại rồi :sweet_kiss:
     
  15. Echbobo

    Echbobo New Member

    Bài dịch hay quá.
     
  16. Mp_tetra

    Mp_tetra Super Moderator

    từ năm ngoái mà nôb
    :eek:h:
     

Share This Page