Nghệ thuật tạo thuỷ cảnh cho hồ thuỷ sinh

Discussion in 'Phong cách và bố cục (Aquascaping)' started by fahsailam, Oct 26, 2007.

  1. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Tác giả : Harry Kwong
    Cho thêm mắm muối : fahsailam

    Nếu việc cắm hoa được xem như là 1 môn "nghệ thuật". Như vậy việc tạo tác thuỷ cảnh cho hồ thuỷ sinh cũng nên được xem như là "nghệ thuật".

    Sơ đồ trình bày (Lay out) và Nghệ thuật (Art).

    Nếu chúng ta muốn gọi 1 tác phẩm nào đó là nghệ thuật. Tác phẩm đó cũng phải có sự khác biệt và chỉ nhận biết được qua sự cảm nhận. Quan trọng nhất là tác phẩm phải tạo cho người xem biết là tác giả muốn thể hiện những gì thông qua tác phẩm. Thời gian, văn hoá, dân tộc và tính cách con người khác nhau có ảnh hưởng đến sự thể hiện của nghệ thuật khác nhau. Chúng ta không thể tạo ra nguyên tắc để áp dụng cho việc đánh giá cái nào "đẹp" và cái nào "xấu". Vì mỗi con người có góc nhìn hoặc chiêm ngưỡng và cảm nhận về vẻ đẹp khác nhau. Nếu đa số người đánh giá là tác phẩm đó đẹp thì sự hoàn mỹ sẽ..... Nhưng giá trị của tác phẩm vẫn không thay đổi. Thời gian thay đổi, con người cũng thay đổi đó là quy luật. Đó cũng đồng nghĩa với việc đánh giá về vẻ đẹp hoặc không đẹp của tác phẩm "nghệ thuật" sẽ thay đổi. Như tác phẩm mỹ thuật của hoạ sỉ Van Goh, khi người đã khuất thì tác phẩm của người mới được đánh giá cao.

    [​IMG]

    Sơ đồ trình bày (Lay out) và Mỹ học (Aesthetics).

    Việc thiết kế sơ đồ trình bày cho hồ thuỷ sinh khó hơn việc cắm hoa. Chuyên gia về mỹ học và thiết kế sẽ mất thời gian không nhiều cho việc thiết kế sơ đồ trình bày. Nguyên tắc về tỷ lệ vàng (golden ratio), chiều sâu, khoảng cách hay việc phối mầu rất đơn giản đối với chuyên gia nhưng đó không phải sự bảo đảm là khả năng đó sẽ giúp cho người ta làm ra được 1 hồ thuỷ sinh hoàn mỹ. Vì thời gian đầu, hồ thuỷ sinh có thể thể hiện được vẻ đẹp. Khi thời gian trôi qua có thể người ta sẽ không biết cách chăm sóc hồ như thế nào? Cây phát triển rậm rạp và không tạo ra thuỷ cảnh như mong muốn. Cuối cùng thì phải phá đi và làm lại thuỷ cảnh. Vì vậy có thể nói là vẻ đẹp và mỹ học phải đi đôi với nhau. Nhưng cũng có khi người không có năng khiếu lại "nhỉnh" hơn vì đã tích cực học hỏi từ nhũng tài liệu từ sách, internet hay kinh nghiệm của người đi trước. Việc làm này cũng giống việc "ngâm thơ", không biết ngâm thơ không có nghĩa là không thể nhớ bài thơ. Nhưng hồ thuỷ sinh là 1 nghệ thuật có sức sống và tính cách, có khả năng thay đổi hay phân huỷ theo thời gian. Điều đó đã khiến cho hồ thuỷ sinh luôn luôn có sức hẫp đẫn đối với chúng ta, làm sao để "tạo ra và chăm sóc" hồ thuỷ sinh.

    [​IMG]

    Chuẩn bị sơ đồ trình bày.

    Trước khi thiết kế 1 sơ đồ trình bày chúng ta nên có kế hoạch. Tìm hiểu đầy đủ thông tin về chủng loại cây sẽ được trồng trong hồ, nên tránh trồng những loại cây khó tính. Có 1 số người phải mất thời gian và nhiều công sức mới kiếm ra được khúc gỗ driftwood hay cục đá ưng ý và hợp với sơ đồ trình bày. Nếu ưng ý nhưng không hợp với sơ đồ thì cũng không nên dùng. Sơ đồ trình bày hoàn hảo phải có điểm nhấn như gỗ, đá, hoặc cây có mầu đỏ. Như vậy sẽ tạo ra được sức thu hút và quan trọng điểm nhấn sẽ làm cho hồ thuỷ sinh có sức truyền cảm.

    Tạo phong cách cho riêng mình.

    Cách nhanh nhất để tạo phong cách là học hỏi từ nghệ nhân nổi tiếng và cũng là cách tốt nhất cho người mới bắt đầu chơi hồ thuỷ sinh. Việc sao chép đối với 1 số người lại không hứng thú làm theo kiểu này. Nhưng đừng quên rằng nhiều nghệ nhân nổi tiếng cũng đi lên nhờ vào việc sao chép. Trên thực tế, trên trái đất này không bao giờ có hồ thuỷ sinh nào giống nhau y hệt. Vì vậy người chưa có phong cách riêng cũng có thể học hỏi từ tác phẩm của người khác và sau đó sẽ hiểu và nhận biết được cái nào là mình thích. Thời gian sẽ làm nâng cao tay nghề về phong cách và phong cách cũng không phải là thứ mà chưa có ai làm.

    [​IMG]

    Cơ bản của sơ đồ trình bày

    Sơ đồ trình bày hồ thuỷ sinh có thể hiểu là trí tưởng tượng không có giới hạn trong không gian hạn chế. Gợi ý từ thiên nhiên và sự sáng tạo của tác giả sẽ cho ra câu trả lời là "nên có những gì trong hồ thuỷ sinh này?".
    Kích cỡ của hồ thuỷ sinh khác nhau cũng đồng nghĩa với việc khám phá và sáng tạo. Phải kiên nhẫn, kiên trì, và quan tâm đến thế giới thu nhỏ trong hồ thuỷ sinh. Đó là lý do tại sao hồ thuỷ sinh luôn luôn làm cho con người ta mê hồn.

    Nhiều khi chúng ta tạo ra được 1 hồ thuỷ sinh nhưng đôi lúc cũng gặp phải vấn đề về rêu, cây không thích nghi với môi trường mới, cây không phát triển như mong muốn, cây chết, mầu không đẹp hay là phát triển nhanh vv... Làm cho 1 số người nản lòng và bỏ luôn nghề chơi hồ thuỷ sinh. Việc vấp phải những vấn đề như nêu trên cũng xuất phát từ việc người chơi thiếu kiến thức về cây thuỷ sinh. Nhưng chúng ta sẽ thành công và sung sướng nếu chúng ta loại bỏ được vấn đề mà chúng ta vấp phải. Vì sơ đồ trình bày đẹp không phải chỉ đẹp khi mới làm nhưng nó vẫn đẹp sau khi vượt qua sự thách thức của thời gian.

    Cây thuỷ sinh không chỉ riêng việc trồng cho chúng sống. Sơ đồ trình bày của hồ thuỷ sinh nào muốn có vẻ đẹp bền lâu phải quan tâm đến nhiều yếu tố. Ví dụ những loại cây thuỷ sinh khác nhau sẽ có nhu cầu khác nhau. Và cho dù là một chủng loại nhưng nếu sống trong môi trường khác nhau sẽ tác động đến sự phát triển và hình dáng. Cây thuỷ sinh sẽ bị thay đổi về hình dáng bởi Nhiệt độ, ánh sáng, kích cỡ của hồ, phân nền, phân bón và cách chăm sóc. Đây chính là sự hấp dẵn của nghề chơi thuỷ sinh.

    Trong hồ thuỷ sinh, cây thuỷ sinh đóng vai chính và cá thì đóng vai phụ. Từ suy nghĩ đó làm cho có người nói "cá chết nhiêu thì chết nhưng cây không được phép chết". Nhưng nếu là tôi thì tôi sẽ bổ sung thêm là "vi sinh cũng phải tồn tại". Đây chỉ là một số ý kiến của người chơi thuỷ sinh.

    Việc chăm sóc hồ thuỷ sinh có thể nói là một việc làm rất kỳ công so với tất cả môn nghệ thuật khác. Vì nhiều khi sơ đồ trình bày bị thay đổi bởi cây phát triển theo hướng khác so với lúc đầu. Nhưng chúng ta có thể điều chỉnh để giữ cho sơ đồ trình bày của hồ không thay đổi từ khi bắt đầu cho đến giai đoạn phát triển cuối. Và như vậy con đường đi đến thành công và trở thành nghệ nhân "hồ thuỷ sinh" của chúng ta sẽ không còn bao xa.
     
  2. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Đôi lời muốn nói với người mới bắt đầu chơi hồ thuỷ sinh

    [​IMG]

    Tại sao đối với người mới không thể trồng cho cây thuỷ sinh sống lâu và phát triển được? Câu trả lời đơn giản là tại vì chưa hiểu sâu về cây thuỷ sinh. Chỉ vì "hứng" mua về trồng chơi cho vui cuối cùng thì cây chết "yểu" và bản thân thì cũng giã từ vĩnh viễn với cây thuỷ sinh. Người mới chơi hồ thuỷ sinh đa số không biết là "mình muốn gì?". Giống như khi có ai đó cho chúng ta 1 tờ giấy trắng để vẽ hình, không có tiêu đề, không có mục đích. Ngược lại chúng ta sẽ có sự sáng tạo hơn khi đọc được cuốn sách truyện. Cũng như người mới chơi hồ thuỷ sinh phải chịu khó học hỏi từ tác phẩm của người khác và học hỏi kinh nghiệm từ người đi trước. Sau đó cũng phải chịu khó chăm sóc hồ. Vì có một số người lười biếng cắt tỉa cây hoặc thay nước với đủ thứ lý do kết quả là hồ lên đường về quê ngoại. Muốn có hồ đẹp thì phải chịu khó và cố gắng vượt qua thách thức của chúng ta .
    Hồ thuỷ sinh đẹp không phải chỉ đẹp trong thời gian đầu. Việc có kiến thức về cây thuỷ sinh, chăm sóc cắt tỉa thường xuyên, biết dành thời gian cho hồ và biết kiên nhẫn là yếu tố quyết định để tạo ra được một hồ thuỷ sinh đẹp như trong mơ. Nếu ai có suy nghĩ là "tôi không thể làm được" thì hãy bỏ ý định chơi hồ thuỷ sinh đi, thậm chí cũng không nên làm thử.

    Sau khi làm hồ xong thế nào cũng có người khen và đương nhiên sẽ có người chê. Chúng ta đừng giận nếu có người chê vì có thể đó là người ta đang góp ý. Và chúng ta sẽ học hỏi được nhiều từ lời góp ý đấy để chúng ta áp dụng cho hồ sau được đẹp hơn.
    “tai nghe không bằng mắt thấy, mắt thấy không bằng mình tự làm”. Hãy bắt tay vào làm và gặp thất bại để sau này chúng ta cảm nhận được mùi vị của thành công.

    [​IMG]
     
  3. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Tạo thuỷ cảnh : Tiểu điểm và Golden Rule

    Trên thực tế việc tạo thuỷ cảnh cho hồ thuỷ sinh lệ thuộc vào năng khiếu của mỗi người. Và góc nhìn về mỹ học của từng người cũng không như nhau. Cả ngàn năm, con người đã tạo ra nguyên tắc về mỹ học và thực hiện từ thế hệ này qua thế hệ khác (tiếp theo sẽ nói về vẻ đẹp theo kiểu phương tây). Có 2 điều quan trọng.

    Tiêu điểm của sơ đồ trình bày.

    Tiểu điểm, chúng ta có thể nhìn thấy được trong tất cả các môn nghệ thuật. Tiểu điểm là phần chính mà tác giả muốn truyền đạt đến khán giả. Việc làm ra một tác phẩm phải có 1 tiêu điểm, phần còn lại chỉ là phụ.

    Việc có nhiều tiêu điểm sẽ làm khán giả mất tập trung và còn làm cho tác phẩm không truyền đạt được ý của tác giả. Trong hồ thuỷ sinh, chúng ta có thể tạo ra được tiểu điểm từ gỗ, đá và từ mầu sắc của cây thuỷ sinh. Thậm chí sơ đồ trình bày, hình dáng và kích cỡ của cây thuỷ sinh và tỷ lệ cũng có thể tạo ra được tiểu điểm.

    Vì vậy trước khi bắt tay vào làm hồ thuỷ sinh chúng ta nên tạo ra sơ đồ trình bày trước khi tìm kiếm nguyên liệu. Vì nếu chúng ta vừa làm và vừa tìm kiếm nguyên liệu sẽ ảnh hưởng đến tác phẩm không như mong muốn.

    Người chơi thuỷ sinh có kinh nghiệm có kế hoạch từ sơ đồ trình bày theo ý tưởng đã có. Nhiều người còn vẽ sơ đồ trình bày thành hình vẽ và cũng không ngạc nhiên khi hồ thành hình và đẹp.

    Nhưng thỉnh thoảng cũng có trường hợp nhồi nhét ý tưởng quá nhiều vào trong 1 hồ, hậu quả là thành hồ "lỗi", không biết tiểu điểm nằm đâu.

    [​IMG]
    Một chấm tạo ra một tiêu điểm.

    [​IMG]
    Lớn trong đám nhỏ sẽ nổi bật hơn.

    [​IMG]
    Mầu nổi bật cũng tạo ra tiêu điểm.

    [​IMG]
    Hình dạng không giống ai cũng tạo ra tiểu điểm.

    [​IMG]
    Có nhiều tiêu điểm khi nhìn sẽ làm cho mất tập trung.

    [​IMG]
    Dùng phần liên kết giữa 2 vật làm tiêu điểm
    .

    [​IMG]
    Dùng vật bình thường làm tiêu điểm.

    [​IMG]
    Không chỉ dùng vật, bóng tối cũng có thể dùng làm tiểu điểm.

    [​IMG]
    Dùng vật có mầu sáng làm tiêu điểm.

    [​IMG]
    Tiêu điểm, cùng mầu nhưng khác hình dạng.

    [​IMG]
    Dùng gỗ nối lại với nhau tạo thành tiêu điểm.
     
  4. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Nguyên tắc tỷ lệ vàng (Golden ratio)

    Golden Ratio là 1 trong những kiến thức về toán học có từ thời cổ đại. Chúng có thể tạo ra nhiều ngạc nhiên và thú vị. Cho đến tận bây giờ cũng không thể dùng phương pháp công nghệ hay lý thuyết về toán để giải đáp. Mục đích của Golden ratio là dùng để tạo ra những tỷ lệ hoàn hoả theo cách mỹ học để làm sơ đồ trình bày hồ thuỷ sinh.Hợp thành là một yếu tố quan trọng. Hợp thành trong nghệ thuật có nghĩa là đường lối về nghệ thuật, trình bày và vẻ đẹp của hồ thuỷ sinh. Phần trống trong hồ đã được trang trí bằng gỗ, đá và cây thuỷ sinh một cách hợp lý sẽ tạo ra tính đồng nhất cho nguyên một hồ.
    Nguyên tắc Golden ratio là kỷ thuật đã được áp dụng cho nghệ thuật bằng cách chia ra 2 phần. Ví dụ chúng ta vẽ 1 gạch ngang AB và sau đó chia ra thành 2 phần, điểm chia là C. Như vậy sẽ có 2 phần gạch ngang AC và CB, theo tỷ lệ thì AC và AB sẽ có tỷ lệ bằng nhau với CB và AC. Nếu tính theo toán học thì kết quả sẽ ra con số 1.618 / 1 hoặc 1 : 0.618.
    [​IMG]

    Người bình thường có thể bị nhức đầu bởi những con số, không biết khi muốn làm một hồ thuỷ sinh có phải mang theo máy tính?. Nhưng thực tế chúng ta chỉ "nhắm chừng" thôi, ví dụ 2/3, 3/5, 5/8 vv...

    Thời xưa ở Trung Hoa cũng có nguyên tắc na ná tỷ lệ vàng đó là nguyên tắc "9 ô". Và cũng tạo ra được sự ngạc nhiên không thua kém nguyên tắc Golden ratio. Nguyên tắc 9 ô dùng gạch ngang và đứng chia diện tích ra 9 ô kết quả có được về nghệ thuật giống như nhau. Chúng ta có thể cảm nhận được ở phần giao nhau giữa gạch ngang và đứng là điểm thu hút sự chú ý. Trong nghệ thuật chụp hình người ta kêu điểm đó là "tiêu điểm"

    [​IMG]

    Việc tạo thuỷ cảnh cho hồ thuỷ sinh, chúng ta có thể đặt "tiêu điểm" ở 1 trong bốn vị trí giao nhau. Thực tế, người có "khiếu" có thể không quan tâm đến những nguyên tắc này. Khi có khiếu thì cứ việc sắp sếp theo ý muốn. Chừng nào thấy được là OK và tự động sẽ trở thành Golden Ratio, không tin thì hãy làm thử.

    [​IMG]
     
  5. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Tạo thuỷ cảnh cho hồ thuỷ sinh : Hình dạng và hình thù

    Tiếp theo là chúng ta sẽ phân tích hình dạng cơ bản của sơ đồ trình bày. Việc này sẽ làm cho chúng ta đánh giá được sơ đồ trình bày thuộc nhóm nào và có thể giúp chúng ta sáng tạo hồ được hoàn mỹ hơn.

    [​IMG]
    Hình tam giác

    [​IMG]
    Hình thấu kính lõm.​


    [​IMG]
    Đồi tam giác.​


    [​IMG]
    Đồi.

    [​IMG]
    Bức tường.

    [​IMG]
    3 bức tường.

    [​IMG]
    Bức tường và 2 tam giác.

    [​IMG]
    Bức tường và hình kính lõm.
     
  6. fahsailam

    fahsailam Con Quỷ Rêu Xanh Staff Member

    Tất cả hình dạng hay hình thù của sơ đồ trình bày có thể tạo cho hồ thuỷ sinh có nét đẹp riêng và có thể trở thành tác phẩm "kiệt tác" . Vấn đề đặt ra là chúng ta có khả năng trình bày thích hợp giữa hình thù của cây, mầu sắc, gỗ, đá vv...Chúng ta có thể nhận thấy từ cuộc thi "ADA lay out contest", có năm hình dạng bố cục đa số là hình kính lõm, có năm thì hình tam giác. Trước đây không lâu thì hình "bức tường" kiểu Hà Lan lại được ưa chuộng. Sơ đồ trình bày cũng như thời trang không bao giờ "dậm chân tại chỗ" mà lại thay đổi thường xuyên.

    [​IMG]
    Hình tam giác.


    [​IMG]
    2 tam giác.

    [​IMG]
    Tam giác và bức tường.

    [​IMG]
    Đồi.

    [​IMG]
    Đồi tam giác.

    [​IMG]
    Hình kính lõm.

    Nếu chúng ta muốn có sơ đồ trình bày hoàn mỹ thì "đừng bao giờ sợ thất bại".
     
  7. pyramid

    pyramid Cá mập

    bài hay ghê.
    để có một bố cục coi vừa mắt thì xem như tạm ổn rồi. còn muốn có một bố cục đột phá mà vẫn đẹp thì sao?
     
  8. ConGiun

    ConGiun Super Moderator

    Hết xẩy!!!
     
  9. dtnguyen62

    dtnguyen62 SAC Samurai

    Để có thể được xem là đột phá trong nghệ thuật mà vẫn đẹp thì tùy thuộc rất nhiều vào trình độ của tác giả cũng như trình độ thưởng ngoạn và cái tâm của người xem !

    Bất quy tắc là sự đột phá...nhưng tùy trình độ xử lý của người nghệ sĩ mà tác phẩm sẽ trở thành tuyệt phẩm hay chỉ là...đồ vứt đi !

    Cũng như vậy...đứng trước 1 tuyệt phẩm là 1 anh chàng thuộc vào loại "lông nách một nạm, trà tàu một hơi" thì...tuyệt phẩm cùng thành đồ vứt đi !

    Vào thời của Picasso...đã mấy ai xem tranh của ông mà cảm được đâu ?!!
     
  10. thaibinh1212

    thaibinh1212 Hiến Máu Nhân Đạo

    Coi xong nhức cả đầu .....
     
  11. Mp_tetra

    Mp_tetra Super Moderator

    -----> vượt ngưỡng
     
  12. chimchichchoe

    chimchichchoe New Member

    cám ơn anh đã viết 1 serie bài thật bổ ích cho mọi người
     
  13. nôb

    nôb Administrator Staff Member

    Bài viết đã được bookmark từ lâu, giờ coi lại vẫn thấy đã, cám ơn chú Thành :spiderman:
     
  14. phanlethanhtinh

    phanlethanhtinh New Member

    cam on anh

    bài anh hay quá, đây cũng là 11 kinh nghiệm của em
     
  15. tonybombi

    tonybombi New Member

    sao mình lang thang hoài mà sao nay mới thấy được bài này nhỉ,vậy là phải đẻ hồ thôi,làm cái đồi với tam giác chơi,coi có giống cái gì cũa a hướng dẩn không nhé,thank a :19: :19: :16: :16: :???: :???:
     
  16. vunq.pve

    vunq.pve New Member

    Bài viết hay quá, đọc xong muốn dở hồ ra làm lại quá :augenrollen:
     

Share This Page